Làm sao để học sinh học Ngữ Văn hiệu quả

79 Lượt xem

Ngữ văn là một môn học tương đối quan trọng như Toán , Lý, Hóa, những học sinh luôn dành cho những môn học kia sự ưu ái hơn, các học sinh hiện nay thường tỏ “Ngại” học văn, vậy lý do là vì đâu?

Ngữ văn là một môn học mà học sinh rất khó tiếp cận, không thực tế và rất khó, đây là yếu tố khiến việc dạy học môn Ngữ Văn đòi hỏi người dạy phải thật khéo léo trong cách truyền đạt kiến thức cho học sinh. Đối với nhiều học sinh, văn học thật sự rất khô khan, nhàm chán, các em chưa tìm thấy được sự hứng thú, mới mẻ khi học môn Ngữ Văn. Vậy làm thế nào để học sinh có thể yêu thích môn Ngữ Văn và học môn học này một cách hiệu quả, hãy cùng Vieclam123.vn tìm giải pháp cho vấn đề này nhé.

>> Xem ngay: Các cách tìm gia sư giỏi dạy kèm cho con phụ huynh cần biết

1. Đảm bảo nội dung kiến thức

Đối với môn Ngữ Văn nói riêng và các môn học khác nói chung , người dạy luôn phải đảm bảo việc truyền đạt làm sao cho học sinh nội dung kiến thức một cách đầy đủ nhất. Giáo viên và các gia sư dạy kèm bộ môn Ngữ Văn cần lưu ý trong việc trình bày các vấn đề được đề cập trong các tác phẩm Văn học. Chi tiết như sau:

- Giúp các học sinh cảm thụ tác phẩm, tri giác, hiểu tình tiết, ngôn ngữ, nắm rõ thể loại, cốt truyện... để có thể hiểu và cảm nhận một cách sâu sắc hình tượng nghệ thuật, nội dung trong các chi tiết, các liên hệ của tác phẩm.

​ Đảm bảo nội dung kiến thức

Tức là, giáo viên hay gia sư dạy kèm cần truyền được nội dung, cảm hứng của tác phẩm bằng cách đọc truyền cảm, biểu cảm tác phẩm văn học đó đến học sinh của mình. Nếu tác phẩm là văn xuôi, người dạy phải đọc và xác định những đoạn tiêu biểu, còn nếu tác phẩm là thơ, người dạy cần đọc truyền cảm, đúng nhịp cả bài và các từ quan trọng trong bài cần được đọc nhấn mạnh.

Sau khi đọc xong, cần chú thích các từ ngữ khó hiểu, giải thích định nghĩa rõ ràng, nhằm giúp học sinh hiểu chi tiết, sát nghĩa tác phẩm hơn.

- Giúp các học sinh có thể tiếp xúc, làm quen với ý đồ,  dụng ý sáng tạo của người nghệ sĩ viết ra tác phẩm, làm sao có thể thâm nhập và hiểu sâu sắc về tư tưởng cũng như tình cảm của tác giả đã gửi gắm vào tác phẩm.

- Giúp học sinh cảm thụ các biện pháp nghệ thuật, sau đó đưa chúng vào thực tế đời sống và kinh nghiệm sống bản thân để đồng cảm, thể nghiệm.

- Giúp học sinh nâng cao cách lý giải tác phẩm lên tính hệ thống, cấp quan niệm, hiểu được vị trí, tầm quan trọng của tác phẩm trong hoàn cảnh lịch sử, văn hóa, đời sống, tư tưởng và truyền thống của nghệ thuật thời kỳ tác phẩm được sáng tác.

2. Phải bình văn trong quá trình dạy văn

Một thực tế mà chúng ta dễ dàng nhận ra được hiện nay đó là sự không mấy mặn mà trong việc học Ngữ Văn của các em học sinh, mà lý do chủ yếu là do các em chưa cảm nhận được cái hay của Văn học nằm ở chỗ nào.

Điều này một phần nằm ở người dạy, rất nhiều các thầy cô Ngữ Văn đã quên mất rằng đặc trưng của ngữ văn là gì, dạy văn học mà không khác nào dạy chính trị, Lịch Sử, Địa lý hay Giáo dục công dân. Kéo dài trong suốt một tiết học 45 phút, không thấy những lời bình văn về tác phẩm cũng như không thấy các thầy cô khai thác những điểm nhấn, điểm sáng thẩm mỹ trong hình tượng văn học. Quay đi quay lại trong tiết học không thấy có gì hào hứng sôi nổi, chỉ có những câu hỏi sau đó câu trả lời rời rạc giữa thầy và trò. Và rồi nếu như có học theo phương pháp hiện đại như trên máy vi tính, máy chiếu thì các em cũng chỉ xem qua vài cảnh liên quan, giới thiệu về tác giả, tác phẩm, học sinh sẽ không tiếp thu được nhiều, thậm chí có thể quên hết kiến thức khi vừa ra khỏi lớp.

Để giúp các học sinh khơi gợi cảm hứng và ấn tượng với môn Ngữ Văn , chính là khi giảng bài các thầy cô sử dụng các lời bình văn để phân tích tác phẩm, làm cho tiết học không còn khô khan. Với phương pháp đó mới kích thích được trí tưởng, tư duy bay bổng của học sinh, các học sinh như hòa vào tác phẩm, sống với các nhân xuất hiện trong tác phẩm kịch, văn xuôi đó, hay nói cách khác, học sinh như được hòa quyện vào những vần thơ, những câu văn đầu tinh tú và tính nhạc.

​ Bình văn trong quá trình dạy văn

Khi các thầy cô dạy văn có các lời bình đôi với tác phẩm đó mỗi ý thơ, lời văn đều trở nên mềm mại lôi cuốn như bướm bay, cá lội.

Mỗi một lời bình sâu sắc, đúng nơi, đúng lúc sẽ mang lại một giá trị về thẩm mỹ tuyệt vời cho bài thơ, bài văn, khơi dậy trong tiềm thức của các học sinh tình yêu đời, tình yêu người, yêu cái thiện, ghét cái ác đúng như giá trị mà các tác phẩm mang lại.

Còn khi dạy văn, mà các thầy cô cứ chau chuốt về ngữ pháp, phương pháp dạy cứng nhắc thì không khác gì nước đổ lá khoai, thậm chí có các thầy cô còn không đọc diễn cảm, chứ chưa nói đến việc “ngâm thơ” để minh họa.

Nhưng phải bình văn như thế nào cho hay cho đúng, hoàn toàn không phải việc đơn giản mà thầy cô nào cũng có thể làm được tốt. Muốn bình văn hay, bình văn đúng, đầu tiên người giáo viên phải có kiến thức văn học chắc chắn, phong phú, am hiểu sâu sắc về tác phẩm và có một quá trình nỗ lực rèn luyện. Mọi người thường trau dồi kiến thức, kỹ năng và những hiểu biết về văn học bằng cách đọc sách. Thêm nữa, trong quá trình các giáo viên giảng dạy, cần phải kết hợp các kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm: cử chỉ, kết hợp với giọng nói, nét mặt một cách phù hợp, phù hợp với chất văn, chất thơ và nội dung của tác phẩm. Chỉ có như vậy, người giáo viên mới có thể có một bài bình văn hay được.

>> Xem ngay: Cách giúp nhận biết một gia sư giỏi trong lần đầu gặp mặt

3. Rèn luyện kỹ năng viết cho học sinh

Trong quá trình học Ngữ Văn, nếu giáo viên chỉ chú ý vào cách thức giảng bài, nội dung bài học không thôi là chưa đủ, điều quan trọng là các giáo viên phải để ý kiểm tra xem học sinh của mình đã cảm thụ được tác phẩm như thế nào, và việc viết văn để cảm nhận về tác phẩm là một trong những cách thể hiện mức độ cảm thụ của các em ở mức nào.

Khi học sinh có thể tự viết ra một bài cảm thụ văn học hay, khi đó mới thể hiện các em thật sự cảm nhận được các giá trị sâu sắc của tác phẩm văn học đó. Bài cảm thụ thể hiện việc các em thấy được giá trị của tác phẩm như thế nào: giá trị nhân văn, giá trị văn hóa, giá trị lịch sử... , sự am hiểu của các em về các dụng ý nghệ thuật được sử dụng trong tác phẩm ra sao, nghệ thuật luôn được thể hiện đặc trưng theo từng thời kỳ. Vì vậy, các em các thể viết tốt một bài cảm thụ văn học là một điều đáng mừng và đáng được kỳ vọng. việc rèn luyện khả năng viết văn của các em là điều hoàn toàn cần thiết, nên được thực hiện trong các tiết ôn tập, rèn luyện.

​ Chú ý đến kỹ năng viết của học sinh

Và đôi khi, các em đã thực sự hiểu được ý đồ của tác giả, giá trị của tác phẩm nhưng do ngôn từ hạn chế, lời văn, ý văn của các em chưa hay, các em không biết phải dùng từ ngữ như thế nào để diễn tả được cảm nhận của các em, nên việc rèn luyện kỹ năng viết  văn của các em là điều hoàn toàn cần thiết, nên được thực hiện trong các tiết ôn tập, rèn luyện.

Đứng ở cương vị là một người dạy học, người thầy, người cô cần hướng dẫn , chỉ bảo các em diễn đạt sự hiểu biết của các em về tác phẩm bằng những câu súc tích, ngắn gọn. Hãy để học sinh tự tư duy và sau đó chọn ra những từ ngữ quan trọng trong tác phẩm để trình bày ý kiến, quan điểm cả bản thân. Có như vậy, khả năng viết văn mới được nâng cao và chuẩn xác.

4. Tạo không khí thoải mái trong giờ học

Trong nhiều năm trở lại đây, có một vấn đề luôn khiến các thầy cô phải bối rối, trăn trở đó là tình trạng học sinh không thích học văn. Các học sinh học văn với một phong thái miễn cưỡng, nhàm chán: trong mỗi tiết văn các em chỉ nghe, ghi bài, khi được giáo viên hỏi thì mới bắt đầu đầu sách để trả lời. Các học sinh hoàn toàn không có sáng tạo hay hứng thú đối với Ngữ Văn.

Trong các tiết Ngữ văn học sinh thường tỏ ra buồn ngủ hoặc mệt mỏi, uể oải vì phải nghe nhiều, đọc nhiều những kiến thức văn học dài lê thê, các em bị nhồi nhét kiến thức một cách áp đặt, khiên cưỡng.

Vậy làm thế nào để các học sinh có hứng thú và yêu thích môn Ngữ Văn hơn?

​ Tạo không khí thoải mái trong giờ học

Một phần quan trọng phụ thuộc vào cách truyền đạt của thầy cô, các thầy cô nên tạo một không khí lớp học sôi nổi bằng cách: phân cho các học sinh mỗi người một đoạn văn, đoạn thơ để học sinh tự đọc và tự cảm nhận tác phẩm, chia nhóm cho các em làm bài tập nhóm về phân tích các tác phẩm văn học đó theo cảm nhận của các em...

Bên cạnh đó thay vì việc ghi chép khá nhiều các thầy cô nên hệ thống nội dung kiến thức tác phẩm bằng sơ đồ tư duy, một cách ngắn gọn dễ nhớ nhưng vẫn phải đầy đủ ý chính, để học sinh từ các nội dung cơ bản đó phát triển theo ý riêng của mình.

Văn học thường khô khan, các thầy cô nên biết cách xen kẽ trong quá trình giảng dạy các câu chuyện liên quan về tác giả tác phẩm, làm sao cho các em vừa biết thêm nhiều kiến thức vừa cảm thấy không nhàm chán. Như vậy, lượng kiến thức mà các em tiếp thu sẽ toàn diện hơn và không bị nhồi nhét với những nội dung dài hàng trang giấy.

5. Thúc đẩy khả năng cảm thụ văn học ở học sinh

Việc học trò cảm thấy văn học là bộ môn vô bổ, không thực tế, một phần xuất phát từ các phương pháp giảng dạy kém hiệu quả của các thầy cô giáo, vì vậy việc tiếp nhận và cảm thụ văn học của học trò cũng phần nào bị ảnh hưởng.

Mỗi một bài văn, bài thơ, một tác phẩm văn học đều mang một thông điệp, một giá trị mà tác giả muốn gửi gắm cho người đọc người nghe. Những thông điệp, giá trị này chứa đựng tính dân tộc, tính lịch sử, vĩnh hằng và có cả tính nhân loại...

Tuy nhiên, lại có khoảng cách khá lớn giữa người đọc và các tác phẩm văn học, đó chính là khoảng cách giữa văn chương và hiện thực. Hay nói cách khác khi mà đặt vào hoàn cảnh giữa học sinh và tác phẩm văn học thì nó chính là khoảng cách giữa thời đại hiện tại của học trò và bối cảnh sống của tác giả. Và đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến các rào cản về ngôn ngữ, tâm lý...

Thay vì, người thầy người cô chỉ đóng vai trò người người chỉ đường, thì giờ đây các thầy cô nên là người cùng các em đồng hành rút ngắn mọi khoảng cách, vượt qua mọi rào cản đang làm khó cách em, làm các em chùn bước, giúp các em có thể tìm thấy những giá trị, thông điệp trong tác phẩm.

​ Thúc đẩy khả năng cảm thụ văn học ở học sinh

Khi các giá trị, các thông điệp đã được các em cảm nhận được thì không rào cản nào có thể làm khoảng cách giữa học sinh và văn học xa hơn.  Các học sinh sẽ tìm được sự hữu ích và hứng thú từ văn học, và các học sinh sẽ thấy được văn học không khô khan mà thật sự rất mềm mại đầy nghệ thuật và bao gồm cả các yếu tố lịch sử, văn hóa, xã hội...

Nhận ra được điểm sáng trong việc học Ngữ Văn các học sinh sẽ không còn thấy văn học nhạt nhẽo, hay cũng không còn những thờ ơ trong việc học văn nữa, các em sẽ học một cách thoải mái, tự nhiên và tư duy phong phú hơn khi có thể cảm thụ sâu sắc và chính xác một tác phẩm văn học.

Hy vọng với những chia sẻ về việc làm sao để học sinh yêu thích môn Ngữ Văn sẽ giúp các thầy cô hiểu về các em hơn và có phương pháp dạy mới phù hợp với các em, và cũng hy vọng chính các bạn học sinh có thể tham khảo, từ đó các em có một cái nhìn nhận khác về văn học sẽ giúp các em lấy lại niềm cảm hứng và học tập môn Ngữ Văn một cách hiệu quả hơn.